Któż z nas nie miał do czynienia z fakturą? Jedni je otrzymują, a jeszcze inni wystawiają, stąd wiemy, że dokumenty mogą się różnić sposobami wypisania, kwotami, czy sposobem doręczenia. Podobnie odmiennym jest adresat w tytule, format itp. … W obecnej chwili i to się zmienia, ponieważ coraz częściej korzystamy z formy elektronicznej. Przeglądając zapisy w konińskim archiwum odniosłem wrażenie, że faktura otrzymana, tudzież wysłana „dziś” jest pozbawiona „duszy”. Dlaczego tak uważam?

Jako przykład faktury – rachunku z „duszą” załączam zdjęcia nagłówków – not wystawianych przed laty. Już na pierwszy rzut oka buduje grafika, a zawarte w nich zapisy zwracają uwagę na kaligrafię. Podziwiając ozdobność tytułu, zwraca uwagę do kogo jest nota adresowana. Za przykład pozwolę sobie przywołać personę z ówczesnego Konina. Otóż kwota do uregulowania za usługi wykonane dla Straży Pożarnej w Koninie jest scedowana na „Wielmożnego Hoffmana w miejscu”. W nocie nie znajdziemy adresu bytności wymienionej osoby… obecnie może to dziwić, ale wówczas…. Mniejsza liczba mieszkańców Konina, a może nie to, a raczej „godność” adresata, podobnie Jego związek ze Strażą Pożarną powodował, że faktura bez wpisania „dokładnego” adresu docierała, ale ja nie o tym. Dla mnie wymienione nazwisko w rachunku, zarówno po stronie adresata, podobnie wystawiającego staje się pretekstem do kolejnej kwerendy przepastnych zasobów archiwalnych: Dla niżej podpisanego to kolejny puzzel w historii miasta np. dociekanie, jakie funkcje pełnił, gdzie mieścił się kantor wystawiającego, jakie związki, jak w tym wypadku miał ze Strażą Pożarną itd…..

O wielu adresatach, którzy otrzymywali, tudzież wystawiali rachunki wiedzieliśmy lub słyszeliśmy. O jednych przyswoiliśmy mniej informacji, a losy innych poznaliśmy bardziej dokładnie. Dla kreślącego poniższe słowa najbardziej przemawiają podpisy złożone pod rachunkami. Dla przykładu:- o E.P. Michlu, dowiedziałem się zarówno z opowiadań rodziców, podobnie archiwalnych kwerend…. ba wizyt w miejscu, gdzie założył swoją drukarnię. W związku z tym chyliłem głowę przed jego poczynaniami, altruizmem, lecz dopiero widok Jego podpisu złożonego pod rachunkiem spowodował, że ta znakomita persona stała się nie tylko opisywaną, lecz „rzeczywistą”. Wydrukować, napisać można wszystko, jednakże odręczny podpis jest niczym linia papilarna, przynależna tylko i wyłącznie do danej osoby.

Od dat wysłanych, czy otrzymanych faktur minął spory przedział czasu…., a ja wspomnieniem powrócę do czasów z przed przeszło półwieku i do szkolnego „buntu”. Ów „bunt” był on związany z wymogami, a raczej przymusem posługiwania się zamocowaną w obsadzce stalówką(koniecznie złota i z krzyżykiem). Kolejno tak zamocowaną w obsadzce stalówkę należało umoczyć w kałamarzu wypełnionym atramentem, by w następstwie móc przenosić litery na papier. Owe czynności wymagały skupienia, a co najważniejsze wprawnej ręki( czytaj wielogodzinnych ćwiczeń), bowiem zbyt mocny nacisk stalówki na papier powodował w najgorszym przypadku jej złamanie…, natomiast prowadzenie pod nieodpowiednim kontem na żmudnie zapisywanej kartce pojawiała się plama z atramentu – zwaną kleksem lub nieco brzydszym określeniem. Obecnie nieco zawstydzony swym buntem… przemilczę, że wprawa w posługiwaniu się obsadką i zamocowaną w niej stalówką powodowała, że na papierze pojawiały się litery kształtne, stąd przeczytanie zapisanych wersów „nie raziło” oczu określeniem „bazgrze jak kura pazurem”. Dopiero od piątej klasy wychowawcy zezwalali(wybiórczo) na używanie wiecznych piór- w moim przypadku ten czas przypadł na 1964 rok. Długopisy!!!???. Jeszcze na początku lat sześćdziesiątych w szkołach, były całkowicie zakazane i dopiero w latach siedemdziesiątych dzięki firmie Zenith z Częstochowy długopis zyskał akceptacje u pedagogów. Nie byłbym sobą, gdybym z łezką w oku nie wspomniał wychowawców pamiętających czasy „niebieskiego mundurka” , i dziś w okresie Święta Zmarłych za swój „bunt” przepraszam.

Po tym nostalgicznym bajaniu powróćmy do faktur sprzed lat i bez koniecznych podpowiedzi zobaczymy czytelność zapisanego tekstu, podobnie cyfr i stąd jestem pewien, że kreślący wówczas mogliby zawstydzić obecne drukarki. Oni nie mogli korzystać z dobrodziejstw przyborów do pisania. Oni musieli i umieli to robić!!!! Pozwoliłem sobie bez komentarza zamieścić kilka fotogramów not z czasów- o wiek wcześniejszych. Poczytajmy, a wnioski wyciągnijmy sami.

Tadeusz Kowalczykiewicz